دی اریتور چیست ؟
در صنایع مختلف، بهویژه در نیروگاهها و پالایشگاهها، استفاده از بویلرهای بخار برای تولید انرژی و حرارت امری ضروری است. یکی از چالشهای اساسی در بهرهبرداری از بویلرها، حضور گازهای محلول مانند اکسیژن و دیاکسید کربن در آب تغذیه بویلر است که میتواند منجر به خوردگی و کاهش عمر مفید تجهیزات شود. برای مقابله با این مشکل، از دستگاهی به نام دی اریتور یا هوازدا استفاده میشود. در این مقاله، به بررسی مفهوم دی اریتور، انواع، عملکرد و نکات مهم در استفاده از آن میپردازیم.
دی اریتور (Deaerator) دستگاهی است که برای حذف گازهای محلول، بهویژه اکسیژن و دیاکسید کربن، از آب تغذیه بویلرها طراحی شده است. حذف این گازها از آب، از خوردگی و آسیب به تجهیزات جلوگیری کرده و کارایی و عمر مفید سیستمهای بخار را افزایش میدهد. دی اریتور چیست ؟
اهمیت استفاده از دی اریتور
حضور اکسیژن و دیاکسید کربن محلول در آب میتواند منجر به تشکیل اسید کربنیک شود که خاصیت خورندگی بالایی دارد. این اسید میتواند به دیوارههای فلزی بویلر و لولهها آسیب رسانده و باعث زنگزدگی و کاهش ضخامت آنها شود. استفاده از دی اریتور با حذف این گازها، از بروز چنین مشکلاتی جلوگیری میکند.

دی اریتور چیست ؟
انواع دی اریتور
دی اریتورها بر اساس طراحی و نحوه عملکرد به دو نوع اصلی تقسیم میشوند:
-
دی اریتور سینیدار (آبشاری): این نوع دارای بخشی عمودی و گنبدیشکل است که در بالای مخزن افقی ذخیره آب بویلر قرار دارد. آب از بالای این بخش وارد شده و از روی سینیهای مشبک به پایین جریان مییابد. بخار از پایین به بالا حرکت کرده و با آب تماس پیدا میکند، که منجر به حذف گازهای محلول میشود. دی اریتور چیست ؟
-
دی اریتور اسپریشونده (نازل فنری): در این نوع، آب از طریق نازلهای مخصوص بهصورت پاششی وارد مخزن میشود و با بخار در تماس قرار میگیرد. این تماس مستقیم و پاششی، گازهای محلول را از آب جدا میکند.
عملکرد دی اریتور
عملکرد دی اریتور بر اساس دو اصل علمی است:
-
قانون هنری: حلالیت گازها در مایعات با افزایش دما کاهش مییابد؛ بنابراین، با گرم کردن آب، گازهای محلول از آن جدا میشوند.
-
قانون دالتون: مجموع فشار جزئی گازهای موجود در یک مخلوط برابر با فشار کل است؛ بنابراین، با کاهش فشار، گازهای محلول تمایل به خروج از مایع دارند.
در دی اریتور، آب تغذیه بویلر با بخار تماس پیدا کرده و دمای آن تا نزدیک نقطه جوش افزایش مییابد. این افزایش دما باعث کاهش حلالیت گازها و خروج آنها از آب میشود. گازهای جداشده از طریق دریچههای مخصوص از سیستم خارج میشوند.

دی اریتور چیست ؟
مزایای استفاده از دی اریتور
استفاده از دی اریتور در سیستمهای بخار دارای مزایای متعددی است:
-
کاهش خوردگی: با حذف اکسیژن و دیاکسید کربن، خطر خوردگی در بویلر و لولهها بهطور قابلتوجهی کاهش مییابد.
-
افزایش عمر مفید تجهیزات: کاهش خوردگی منجر به افزایش طول عمر بویلر و سایر تجهیزات مرتبط میشود.
-
بهبود راندمان حرارتی: پیشگرم کردن آب تغذیه بویلر در دی اریتور، راندمان حرارتی سیستم را بهبود میبخشد.
-
کاهش هزینههای نگهداری: با کاهش خرابیها و نیاز به تعمیرات ناشی از خوردگی، هزینههای نگهداری سیستم کاهش مییابد. دی اریتور چیست ؟
نکات مهم در استفاده از دی اریتور
برای بهرهبرداری بهینه از دی اریتور، توجه به نکات زیر ضروری است:
-
نصب صحیح: دی اریتور باید بهدرستی و مطابق با دستورالعملهای تولیدکننده نصب شود تا عملکرد مطلوبی داشته باشد.
-
نگهداری منظم: بازرسی و نگهداری دورهای دی اریتور برای اطمینان از عملکرد صحیح و جلوگیری از خرابیهای احتمالی ضروری است.
-
کنترل دما و فشار: دما و فشار در دی اریتور باید در محدودههای تعیینشده نگه داشته شوند تا حذف گازهای محلول بهطور کامل انجام شود. دی اریتور چیست ؟
-
استفاده از مواد شیمیایی مناسب: در برخی موارد، افزودن مواد شیمیایی جاذب اکسیژن مانند سولفیت سدیم میتواند به بهبود عملکرد دی اریتور کمک کند.
نتیجهگیری
دی اریتور یا هوازدا یکی از تجهیزات حیاتی در سیستمهای بخار است که با حذف گازهای محلول از آب تغذیه بویلر، از خوردگی و آسیب به تجهیزات جلوگیری میکند. استفاده از دی اریتور نهتنها عمر مفید بویلر و تجهیزات مرتبط را افزایش میدهد، بلکه با بهبود راندمان حرارتی، به صرفهجویی در هزینههای عملیاتی و نگهداری نیز کمک میکند.
